Belediyelerde Sınavsız Müdürlük Atamaları Mercek Altında

Belediyelerde personel atamalarında uygulanan yöntemler yeniden tartışma konusu oldu. Özellikle normal şartlarda görevde yükselme sınavına tabi müdürlük kadrolarına, başka kadrolar üzerinden sınavsız geçiş yapılması hem idari yargı hem de mali denetim açısından önemli sonuçlar doğurabiliyor.

Tartışmanın merkezinde ise belediye personelinin önce başkan yardımcılığı veya başka bir üst göreve atanması, ardından müdürlük kadrosuna geçirilmesi gibi uygulamalar bulunuyor.

Belediyelerde “Arka Kapıdan Müdürlük” Tartışması! Sınavı Kazanan Eleniyor, Altı Ay Bekleyen Atanıyor İddiası

Ancak her başkan yardımcılığından müdürlüğe geçişin otomatik olarak hukuka aykırı olduğu söylenemez. Atamanın yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan mevzuat, kişinin eğitim ve hizmet şartları, önceki kadrosu, atamanın niteliği ve izlenen yöntem ayrı ayrı değerlendirilmek zorunda.

Belediyelerde bazı personelin başkan yardımcılığı gibi üst görevlerde kısa süre çalıştırıldıktan sonra görevde yükselme sınavına girmeden müdür kadrolarına atandığı iddiaları tepki çekti. Sayıştay kararları, mevzuata aykırı atamaların mali ve idari sorumluluk doğurabileceğini gösteriyor.

Belediyelerde görevde yükselme sınavları ve müdürlük atamaları yeniden tartışma konusu oldu. Bazı personelin yazılı sınavdan yüksek puan almasına rağmen mülakatta elendiği, buna karşılık belirli üst görevlerde bir süre çalıştırılan kişilerin sınavsız biçimde müdür kadrolarına geçirildiği yönündeki iddialar, kamu çalışanlarının tepkisine yol açtı.

Sayıştay'dan Sınavsız Müdür Atamalarına Dikkat Çeken Kararlar

Sayıştay'ın yakın tarihli kararları, mevzuatta sınav şartı bulunan müdürlük kadrolarına gerekli koşullar sağlanmadan yapılan atamaların ciddi mali sonuçlar doğurabileceğini gösteriyor.

Sayıştay Temyiz Kurulunun 26 Mart 2025 tarihli bir kararında, görevde yükselme sınavında başarılı olma şartını sağlamadan insan kaynakları ve eğitim müdürlüğüne atanan personele yapılan müdürlük ödemeleri kamu zararı kapsamında değerlendirildi. Atamayı teklif ve onay sürecinde yer alan sorumlular hakkında verilen tazmin hükmünün mevzuata uygun olduğu sonucuna varıldı.

Yazılı sınavda yüksek puan, mülakatta hayal kırıklığı

Görevde yükselme sınavlarına aylarca hazırlandıklarını belirten belediye çalışanları, yazılı sınavdan yüksek puan almalarına rağmen sözlü sınavlarda düşük puan verilerek elendiklerini öne sürüyor.

Çalışanlar, sınav sonuçlarının liyakat ve başarı esasına göre belirlenmesi gerektiğini vurgularken, mülakat puanlarının yazılı sınav başarısını etkisiz hâle getirecek şekilde kullanılmasının adalet duygusunu zedelediğini ifade ediyor.

Tepkilerini dile getiren personel, şu soruyu yöneltiyor:

“Aylarca sınava dürüstçe çalışarak yüksek puan alan personelin mülakatta düşük puanla elenmesi, buna karşılık başkan yardımcılığında altı ay çalıştırılan bir kişinin sınavsız olarak müdürlüğe atanması hangi liyakat anlayışına, hangi vicdana sığar?”

Başkan yardımcılığı müdürlük için “ara durak” mı?

İddialara göre bazı belediyelerde, müdürlük şartlarını sınav yoluyla sağlayamayan veya sınava hiç girmeyen personel önce başkan yardımcılığı gibi üst bir göreve getiriliyor. Bu görevde belirli bir süre çalışmasının ardından personelin müdür kadrosuna sınavsız atanmasının yolu açılmaya çalışılıyor.

Kamu çalışanları, başkan yardımcılığı görevinin belediye hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla değil, önceden belirlenen kişilere müdürlük kadrosu kazandırmak için kullanılması hâlinde bunun açık bir liyakat sorunu oluşturacağını savunuyor.

Ancak her atamanın hukuki durumu; atama tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata, kişinin eğitimine, hizmet süresine, daha önce bulunduğu kadroya ve atanacağı müdürlüğün özel şartlarına göre ayrı ayrı değerlendiriliyor. Bu nedenle “üst görevde altı ay çalışmak, her durumda sınavsız müdürlük hakkı kazandırır” şeklinde genel bir kabul bulunmuyor.

Belediye Başkanına da Mali Sorumluluk Çıkabilir

Konunun belediye başkanları açısından en dikkat çekici yönlerinden biri, hukuka aykırı atamanın yalnızca atanan personeli ilgilendirmemesi.

Sayıştay'ın bazı kararlarında, şartları taşımayan kişinin müdürlük kadrosuna atanması nedeniyle ortaya çıkan kamu zararından atama işlemini onaylayan belediye başkanının da sorumlu tutulduğu görülüyor.

Örneğin başka bir Sayıştay Temyiz Kurulu kararında, gerekli eğitim ve görevde yükselme sınavı şartlarını taşımadan müdürlüğe getirilen personele yapılan ödemeler nedeniyle, atama sürecindeki yetkililer ile belediye başkanı yönünden tazmin sorumluluğu değerlendirildi.

Müdür Maaşı Farkları Kamu Zararı Sayılabilir

Sayıştay'ın 2024 tarihli bir kararında da görevde yükselme sınavıyla atanılması gereken müdürlük kadrosuna sınavsız atama yapılması nedeniyle müdürlük kadrosunun mali haklarından yararlandırılmasının kamu zararına neden olduğu değerlendirmesi yer aldı.

Bu nedenle mevzuata aykırı bir atama yalnızca personel işleminin iptal edilmesiyle sonuçlanmayabilir. Atama nedeniyle yapılan fazla veya hukuki dayanağı bulunmayan ödemeler de mali denetimin konusu haline gelebilir​

“Önce Üst Kadro, Sonra Müdürlük” Formülü Her Durumda İşlemiyor

Özellikle bazı istisnai veya üst kadroların, görevde yükselme sınavına tabi bir müdürlük makamına ulaşmak için ara basamak olarak kullanılması hukuki tartışmaların önemli başlıklarından biri.

Sayıştay'ın belediyelere ilişkin denetimlerinde başkan yardımcılığından müdürlüğe yapılan atamalarda, sınav dışındaki eğitim ve hizmet süresi şartlarının da mutlaka sağlanması gerektiği vurgulandı. Sancaktepe Belediyesi denetiminde bazı atamalarda bu koşulların karşılanmadığı tespit edildi.

Sınavsız Atama “Kazanılmış Hak” Anlamına Gelmeyebilir

Sayıştay kararlarında öne çıkan bir başka kritik konu da kazanılmış hak meselesi.

Sayıştay'ın bir kararında, mevzuata aykırı şekilde özel kalem müdürlüğünden başka bir müdürlük kadrosuna sınavsız yapılan atamanın kazanılmış hak oluşturmayacağı açıkça değerlendirildi. Kararda, bir hakkın korunabilmesi için ilgili kadronun mevzuata uygun biçimde kazanılmış olması gerektiğine işaret edildi.

Başkan Yardımcılığına Atamada da Şartlar Var

Denetim yalnızca müdürlük kadrosuna geçiş aşamasında ortaya çıkmıyor. Başkan yardımcılığına yapılan ilk atamanın kendisi de mevzuata uygun olmak zorunda.

Sayıştay 3. Dairesinin 29 Nisan 2025 tarihli kararında, gerekli yükseköğrenim şartını taşımayan bir personelin 1. derece belediye başkan yardımcılığı kadrosuna atanması ve bu kadroya ait mali haklardan yararlandırılması kamu zararı olarak değerlendirildi.

Dolayısıyla bir personelin önce başkan yardımcılığına, daha sonra müdürlüğe geçirilmesi söz konusu olduğunda zincirin her halkasının hukuka uygunluğu ayrı ayrı önem taşıyor.

Atamalar İdari Yargıya da Taşınabilir

Belediyeler tarafından gerçekleştirilen atamalar birer idari işlem niteliğinde olduğundan, hukuka aykırılık iddiası bulunması halinde idari yargı denetimine konu olabilir.

Ancak dava açma ehliyeti, süre, menfaat ihlali ve yürütmenin durdurulması gibi hususlar her somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Bu nedenle “belediyede çalışan herkes otomatik olarak dava açabilir” şeklinde genel bir sonuç çıkarmak doğru olmaz.

Atamanın Gerçek Amacı da Tartışma Konusu Olabilir

Personelin çok kısa sürelerle farklı kadrolara atanması ve ardından normalde sınavla ulaşılabilecek bir müdürlüğe geçirilmesi durumunda, yapılan işlemlerin mevzuatın amacıyla bağdaşıp bağdaşmadığı da hukuki incelemenin konusu olabilir.

Burada belirleyici olan yalnızca personelin bir kadroda belirli süre bulunması değil; atama tarihinde yürürlükte olan mevzuatın öngördüğü bütün koşulların yerine getirilip getirilmediğidir.

Usulsüz Atamanın Faturası Ağır Olabilir

Sayıştay'ın 2025 yılında yayımlanan bir başka kararında, görevde yükselme sınavı şartını taşımadan müdürlüğe atanan personele yapılan müdürlük ödemelerinden kaynaklanan kamu zararına ilişkin tazmin hükmünün onandığı görülüyor.

Benzer şekilde, özel kalem müdürlüğünden fen işleri müdürlüğüne geçişte hem görevde yükselme sınavı hem de ilgili eğitim şartlarının karşılanmadığı bir olayda yapılan ödemeler kamu zararı kapsamında değerlendirilmiş ve atama sürecindeki sorumlular hakkında tazmin kararı verilmiştir.

Belediyeler İçin Kritik Uyarı: Her Atama Dosyası Ayrı İncelenmeli

Ortaya çıkan tablo, belediyelerde “önce başkan yardımcısı yap, ardından sınavsız müdürlüğe geçir” şeklinde genel ve risksiz bir formül bulunmadığını gösteriyor.

Personelin eğitim durumu, hizmet süresi, atanacağı müdürlüğün özel şartları, görevde yükselme hükümleri, önceki görevi ve atama tarihinde yürürlükte bulunan mevzuatın tamamı dikkate alınmak zorunda.

Aksi halde atama işleminin hukuki geçerliliğinin tartışmaya açılmasının yanı sıra, müdürlük kadrosu nedeniyle yapılan ödemelerin kamu zararı sayılması ve atamayı yapan veya onaylayan yetkililer açısından mali sorumluluk doğması gündeme gelebilir. Sayıştay'ın güncel kararları bu riskin teorik olmadığını ortaya koyuyor.